Hoe meer ik leer, hoe meer ik me besef hoeveel ik niet weet. Dat klinkt misschien cliché, maar het is een inzicht dat zich telkens weer verdiept. Wat ik als coach, of eigenlijk als mens, keer op keer ontdek, is dat echte wijsheid vaak schuilt in het niet-weten. In bescheidenheid. In het open durven blijven staan, nieuwsgierig blijven naar de ander, naar jezelf, naar het leven.
En juist daarom wil ik deze blog schrijven, misschien wel als vervolg op mijn blog over spiritual bypassing. Omdat ik me regelmatig ongemakkelijk voel in het veld waarin ik werk. Omdat ik zie wat er om me heen gebeurt. Omdat ik me afvraag: wat betekent het eigenlijk echt om coach te zijn? En waar is het misgegaan dat zoveel mensen denken dat je met een online cursus van drie dagen anderen kunt begeleiden bij trauma, rouw of diepe levensvragen?
Ik heb een diploma Toegepaste Psychologie. Ik volgde opleidingen in paardencoaching, oordeelvrij communiceren, ademwerk, een jaartraining sjamanisme en zelfs twee jaar dramatherapie. Ik werk al een aantal jaren met mensen in allerlei vormen. En toch voel ik me vaak nog niet ‘bekwaam genoeg’ om er echt voor iemand te mogen zijn. Niet omdat ik mezelf tekort wil doen, maar omdat ik de verantwoordelijkheid van dit vak zó serieus neem.
Coaching is geen spel. Het is geen product dat je verkoopt. Het is een ontmoeting. Een ruimte waarin iemand zich mag openen, soms kwetsbaarder dan ooit. En dat vraagt iets van de coach: aanwezigheid, draagkracht en innerlijk werk.
Het coachvak is in Nederland (en veel andere landen) een onbeschermd beroep. Dat betekent dat iedereen zich coach mag noemen, ongeacht achtergrond of ervaring.
Er zijn prachtige coaches, met of zonder diploma. Maar er is ook een wildgroei aan zelfbenoemde experts, goeroes en online ‘traumacoaches’ die na een weekendtraining claims maken die simpelweg niet kloppen. En dat is gevaarlijk.
Zelf heb ik ooit een driedaagse training gevolgd waarna ik een certificaat ontving waarmee ik mezelf “traumacoach” mocht noemen. Drie dagen. Terwijl trauma iets is dat diep verweven zit in het zenuwstelsel, het lichaam, het systeem van iemand. Het vraagt om eindeloze zorgvuldigheid en kennis van wat je wél en vooral ook wat je níét doet.
Ik ga zelf met enige regelmaat naar een coach om mijn eigen processen in het leven beter te begrijpen en ik er heilig in geloof dat je dat niet alleen hoeft te doen. En in het zoeken naar een fijne coach kom ik ook met enige regelmaat coaches tegen die beloven dat ze je wel even ‘fixen’. Die zeggen: “Ik weet precies wat jij nodig hebt. Kom maar bij mij.” Mijn nekharen gaan daar vaak van overeind staan, want dat is niet waar het in coaching om zou moeten draaien.
Een coach hoort niet boven iemand te staan. Je staat ernaast. Je loopt een stukje mee. Je bent een spaceholder, een spiegel, een veilige bedding. Je geeft geen advies, je opent ruimte. Je vertrouwt op het zelfherstellend vermogen van de ander, en je begeleidt diegene liefdevol in het weer leren vertrouwen op dat vermogen.
In The Ethics of Caring introduceert Kylea Taylor (1995) het concept van het innerlijke ethisch kompas: een soort innerlijke gids die ons als begeleider helpt navigeren tussen wat klopt en wat niet, juist in het spanningsveld van diepe processen zoals trauma, spiritualiteit en persoonlijke ontwikkeling.
Taylor stelt dat ethiek niet alleen iets is dat van buitenaf wordt opgelegd (zoals regels of beroepscodes), maar ook iets dat van binnenuit moet komen. Zeker bij werk met kwetsbare mensen, zoals in coaching, therapie of ceremonieel werk, kun je niet leunen op standaardrichtlijnen alleen. Elke situatie is uniek, en wat gepast is vraagt om zelfreflectie, zelfkennis en innerlijke afstemming.
Ze benadrukt dat we als begeleiders allemaal blinde vlekken en onbewuste behoeften meebrengen (zoals de behoefte om “nodig” te zijn, gezien te worden of controle te houden). Het is onze verantwoordelijkheid om die te leren herkennen, zodat we vanuit integriteit aanwezig kunnen blijven. Je innerlijke ethisch kompas ontwikkel je volgens haar door:
Taylor zegt eigenlijk: Hoe beter je jezelf kent, hoe veiliger en zuiverder je er voor een ander kunt zijn. Ethisch begeleiden is niet het vermijden van fouten, maar het steeds opnieuw willen onderzoeken waar je vanuit handelt.
Echte aanwezigheid vraagt innerlijk werk: Aanwezig zijn bij de ander, écht aanwezig zijn, vraagt dat je ook aanwezig bent bij jezelf. Dat je je eigen schaduw hebt aangekeken. Dat je je dalen hebt gevoeld en doorleefd. Dat je kunt blijven wanneer het ongemakkelijk wordt, bij jezelf én bij de ander.
Je moet weten waar jouw grenzen liggen. Waar je projecties zitten. Wanneer je doorverwijst. En bovenal: je moet durven zeggen “ik weet het niet”. Dat is geen zwakte. Dat is precies waar het begint: in eerlijkheid, menselijkheid, bescheidenheid.
En als we het dan toch hebben over het innerlijke ethisch kompas, lijkt het bij sommige coaches niet zo aanwezig te zijn. Het raakt me hoe intieme processen tegenwoordig worden gedeeld op sociale media. Emotionele ‘body releases’ op camera. Heftige sessies die worden gepresenteerd als inspirerende transformatie. Vaak met de coach als middelpunt, niet de cliënt.
Wat gebeurt er in een wereld waarin ‘content’ belangrijker wordt dan de veiligheid van de ander? Waarin coaches zichzelf promoten via kwetsbare momenten van hun cliënten? We zijn de kern van het vak aan het verliezen.
Wees bescheiden. Wees nieuwsgierig. Wees écht. Ik geloof dat er enorme kracht zit in het bescheiden blijven. In durven zeggen: ik weet het niet, maar laten we het samen gaan ontdekken. In transparantie, in ethiek, in liefdevolle nieuwsgierigheid. In het besef dat het een voorrecht is om iemands pad te mogen kruisen.
Als coach kun je geen beloftes doen. Je kunt alleen zijn. En in dat ‘zijn’ ontmoet je de ander. Door jezelf te kennen, echt te kennen, kun je aanwezig blijven, ook als het schuurt, ook als het moeilijk is.
Omdat coaching gaat over kwetsbaarheid, ontwikkeling en vertrouwen, is het belangrijk om zorgvuldig iemand te kiezen waarbij jij je ook zo kunt voelen. Ik snap dat het in de groeiende wereld van coaches bijna onmogelijk lijkt om een goede eruit te kiezen. Daarom zal ik hieronder een paar tips geven die je mogelijk kunnen helpen :).
1. Check de achtergrond
2. Vraag naar ervaring én eigen proces
Een goede coach heeft niet alleen kennis van modellen, maar heeft ook zelf het nodige innerlijke werk gedaan.
Je kunt dit vaak lezen in de biografie op de website van een coach en als je specifiek iets wilt weten mag je er natuurlijk altijd naar vragen. Bijvoorbeeld: “Hoe blijf jij jezelf ontwikkelen als coach?”, “Heb je ook zelf begeleiding gehad in jouw proces als mens of coach?”, “Is zelfzorg tijdens een sessie voor jou belangrijk en hoe doe je dat dan?”.
3. Let op claims of beloftes
Wees voorzichtig bij coaches die:
Een integere coach erkent dat jij de expert bent over jouw leven, en begeleidt vanuit bescheidenheid en gelijkwaardigheid.
4. Voel je jezelf veilig in het contact?
Veiligheid is de basis voor groei. Je mag “nee” zeggen. Je mag twijfelen. Een coach die ruimte geeft aan jouw autonomie is goud waard.
5. Let op ethiek en privacy
6. Check of het klikt
Ik vind het erg belangrijk als er de mogelijkheid is voor een vrijblijvend intakegesprek. Coaching is persoonlijk. Opleiding en ervaring zijn belangrijk, maar de klik ook. Voel je je gezien? Gerespecteerd? Durf je te zeggen wat je voelt?
Soms is de beste keuze om níét met iemand verder te gaan, en dat is oké. Een goede coach zal dat altijd respecteren en je hopelijk ook doorsturen of ‘afwijzen’ als hij/zij het vanuit zijn/haar kant ook niet voelt.
Laten we eerlijk blijven. Laten we kritisch zijn op onszelf en elkaar. Laten we ons blijven ontwikkelen, intervisie zoeken, supervisie nemen. Laten we onze cliënten nooit reduceren tot ‘trajecten’, maar altijd blijven zien als mens.
We dragen verantwoordelijkheid. En die mag je voelen, elke dag opnieuw. Want dat is wat dit vak zo mooi maakt. En zo heilig.
Taylor, K. (1995). The Ethics of Caring: Honoring the Web of Life in Our Professional Healing Relationships. Hanford Mead Publishers.
