Schoonheid. Een woord dat voor sommigen verlangen oproept, maar voor anderen ook druk en verwarring. Want wat is schoonheid eigenlijk nog in een wereld die voortdurend vertelt hoe je eruit zou moeten zien?
Ik hou van schoonheid. Van esthetiek, van expressie, van mensen die zichzelf durven laten zien op een manier die klopt vanbinnen. Maar ik geloof ook dat er een dunne grens is tussen expressie en aanpassing. Wanneer vieren we echt wie we zijn? En wanneer proberen we, vaak onbewust, te voldoen aan een ideaal dat buiten onszelf ligt?
Hoewel we bij het woord ‘schoonheid’ misschien snel denken aan vrouwen en hun schoonheidsidealen, gaat dit onderwerp veel verder dan dat. Je ziet het overal: jongeren laten hun gezicht verbouwen nog voor het volgroeid is. Mannen voelen druk om gespierd, kaal of glad te zijn. En steeds vaker zien we mensen operaties ondergaan en hormonen slikken om zich thuis te voelen in een ander gender dan waarin ze zijn geboren. Ik zeg niet dat dit altijd verkeerd is, ieder mens verdient het zich thuis te voelen in zijn of haar lichaam. Maar ik denk wel dat we een eerlijker gesprek mogen voeren over de lichamelijke gevolgen hiervan. Over het psychologische proces wat er eigenlijk onder ligt. En vooral ook over hoe we de nieuwe generaties al op jonge leeftijd voorschotelen dat het ‘normaal’ is om jezelf aan te passen, zonder eerst ruimte te maken is voor echte innerlijke verkenning.
En terwijl ik dit schrijf besef ik me maar al te goed dat ik zelf ook niet een ‘heilige’ ben als het gaat om schoonheid. Ik ben ontzettend onzeker geweest, veel gepest en wilde vroeger het liefst alles aan mezelf veranderen. Ik stijlde dagelijks mijn krullen om erbij te horen, durfde de deur niet uit zonder foundation en heb zo’n beetje elke kledingstijl uitgeprobeerd. Sinds die tijd ben ik gelukkig gegroeid, van een onzeker pubermeisje naar een zelfverzekerde vrouw met een eigen stijl. Maar ook nu heb ik nog weleens mijn onzekerheden wanneer mijn huid niet glad en egaal is, wanneer ik me tijdens mijn menstruatie niet mooi genoeg voel, wanneer ik dat ene gekke jurkje eens uitprobeer en het gevoel heb dat iedereen naar me kijkt of wanneer mijn wenkbrauwen weer nodig gedaan moeten worden. Ik denk dat we ons allemaal wel eens zo voelen: dat we onszelf vergelijken met anderen die beter, knapper, rijker, gespierder of bruiner zijn.
Maar zou het niet moeten gaan over de diepere laag in onszelf, waar die onzekerheid vandaan komt? Want wat als we, voor we kiezen voor ingrijpende aanpassingen, eerst stil durven staan bij wat eronder ligt? Wat als we leren voelen waar onze pijn zit? Wat als we beginnen bij het helen van trauma’s, het herontdekken van zelfliefde en het verbinden met onze kern? Radicale eerlijkheid naar jezelf toe, dat is volgens mij de sleutel. Maar dat is niet makkelijk. Het is kwetsbaar, confronterend en vaak pijnlijk. Zeker in een wereld waarin je continu gespiegeld wordt door buitenaf: via sociale media, reclames, filters en de blikken van anderen.
En misschien is dat precies het probleem: we zijn collectief vergeten hoe we naar binnen moeten kijken. Hoe we contact maken met ons lichaam, ons hart, onze intuïtie. We hebben nooit geleerd om onze eigen waarheid te voelen, zonder goedkeuring van buitenaf. Om onszelf te ontdekken in alle schoonheid en imperfecties. Om te leren van de natuur om ons heen, waarin ook geen enkele plant of bloem hetzelfde is. We missen de juiste teachings. Op school leren we alles over prestaties, maar niets over zelfliefde, schaduwwerk of lichaamswijsheid. We worden overspoeld met beelden van hoe schoonheid eruit zou moeten zien, maar er wordt nauwelijks stilgestaan bij wat schoonheid werkelijk is. Schoonheid is geen getint, slank, egaal of gespierd plaatje. Schoonheid gaat over écht jezelf durven zijn. Over radicale eerlijkheid, authenticiteit, het rauwe randje van het leven.
Ook in de spirituele wereld zie ik dit spanningsveld. Waar het zou moeten gaan over verbinding, echtheid en innerlijk werk, zie ik soms juist diezelfde schoonheidsdruk. Alsof spiritualiteit een esthetisch plaatje moet zijn in plaats van een levend proces dat óók rauw, lelijk of ongefilterd mag zijn. Ik heb daar lang mee geworsteld (en soms nog steeds), want het voelt soms alsof je pas mee mag doen als je bepaalde kleren draagt, een huis hebt vol edelstenen en kunst hebt, grote verenoorbellen draagt en het liefst perfect gestylde dreadlocks met bedeltjes en zo’n mooie hoed op je hoofd. Maar ook daarin stel ik mezelf de vraag: Is dit echt? Is dit wie we vanbinnen zijn? Of is ook dat een vorm van aanpassen aan een beeld buiten onszelf om maar niet naar binnen te hoeven kijken?
Dus misschien moeten we het daar over hebben. Niet over goed of fout, mooi of lelijk, vrouw of man. Maar over hoe we mensen kunnen begeleiden om weer thuis te komen in zichzelf. Zodat schoonheid niet langer een poging wordt om geaccepteerd te worden, maar een expressie wordt van een ziel die zichzelf volledig belichaamt.
En misschien begint dat wel bij een simpele, eerlijke vraag:
Komt deze keuze voort uit liefde voor wie ik ben?
Of uit angst om niet genoeg te zijn zoals ik ben?
Als we dáár eerlijk naar durven kijken, begint echte schoonheid misschien pas echt.
