Taal is nooit neutraal. Het weerspiegelt niet alleen onze realiteit, maar vormt deze ook. In deze blog wil ik het hebben over hoe taal bijdraagt aan de onderdrukking van vrouwelijke energie en wijsheid, en hoe we via woorden deze kracht kunnen terugclaimen. Kijk maar eens naar de woorden die we gebruiken om over het vrouwelijk lichaam te spreken. Deze woorden zeggen veel over hoe we er als samenleving namelijk naar kijken. Neem bijvoorbeeld de termen “ongesteld” en “menstruatie”, woorden die we dagelijks gebruiken, maar zelden bevragen. Ik voel bij deze woorden ongemak en misplaatstheid. Waarom klinkt “ongesteld” als een afwijking? En waarom voelt “menstruatie” zo klinisch en afstandelijk?
Ongesteld: Het woord “ongesteld” komt uit het Oudnederlands en betekent letterlijk: “niet gesteld zijn”, dus “niet in goede gesteldheid”. Het impliceert dat je tijdens je menstruatie niet goed functioneert, niet normaal bent. Alsof je ziek bent. Deze benaming voedt het idee dat de cyclus iets ongemakkelijks, storends of afwijkends is, iets wat we moeten verbergen of onderdrukken.
Menstruatie: Het woord “menstruatie” komt van het Latijnse “mensis”, wat “maand” betekent. Etymologisch verwijst het dus naar de maandelijkse cyclus. Op zichzelf lijkt dit neutraal, maar voor veel vrouwen voelt het woord afstandelijk en medisch. De klank “men” doet bovendien (onterecht) denken aan het Engelse “man” of “men”, een voorbeeld van hoe taal soms de vrouwelijke ervaring letterlijk kan omkaderen vanuit een mannelijk perspectief.
De taal waarmee we iets benoemen, bepaalt mede hoe we het beleven.
Alternatieve termen: In veel tradities wordt menstruatie benoemd met meer eerbied: “maanbloed”, “bloedtijd”, “innerlijke winter”, “tijd van rust”, “sacred bleed”. Deze woorden verbinden de menstruatie met de natuur, cyclische ritmes en innerlijke wijsheid. Ze nodigen uit tot verstilling en luisteren naar het lichaam, in plaats van doorzetten en negeren.
Ik schrijf het wel vaker in mijn blogs, maar onze westerse maatschappij is gebouwd op mannelijke energieprincipes: lineair denken, prestatiedruk, constante beschikbaarheid, rationaliteit, controle. Alles moet meetbaar, voorspelbaar en productief zijn. In zo’n systeem past de vrouwelijke cyclus, die juist cyclisch, gevoelig, intuïtief en fluctuerend is, nauwelijks.
Menstruatie en hormonale schommelingen worden vaak gezien als ongemakkelijk, irrationeel of zelfs onprofessioneel. De boodschap is: als je wilt meedraaien, moet je je vrouwelijke natuur onderdrukken. En dus bloeden we stilletjes door, stoppen we ons vol met pijnstillers en niet natuurlijke hormonen en houden we onze vermoeidheid en gevoeligheid verborgen.
Wat ook interessant is is dat medisch onderzoek tot ver in de 20e eeuw bijna uitsluitend gedaan werd op mannen. Zelfs dierproeven gebruikten mannetjesdieren om ‘verstorende hormonen’ te vermijden. Het mannelijke lichaam werd (en wordt vaak nog steeds) gezien als de standaard, het vrouwelijke als afwijking.
Caroline Criado Perez beschrijft dit uitgebreid in haar boek Invisible Women (2020). Zij laat zien hoe vrouwen structureel onzichtbaar zijn in data, medische richtlijnen, stadsplanning en technologie.
De manier waarop we praten over ons lichaam en onze ervaringen vormt de lens waardoor we onszelf en onze werkelijkheid zien. Woorden zijn niet neutraal; ze dragen betekenis, energie en soms onbewuste oordelen mee. Wanneer we termen gebruiken als “ongesteld”, “labiel”, of “hormonaal” vaak in een negatieve, vernederende context, dan internaliseren we deze beelden en beïnvloeden we hoe we onszelf ervaren. We verminderen de natuurlijke cycli van ons lichaam tot iets wat ongewenst, problematisch of zelfs zwak is.
Taal is een krachtig instrument, niet alleen voor persoonlijke heling, maar ook voor cultureel activisme. Door bewust nieuwe woorden te kiezen en oude, vervormde termen te herschrijven, creëren we een nieuwe cultuur. Een cultuur waarin vrouwelijke energie niet langer onderdrukt wordt, waarin cyclisch leven wordt gevierd en intuïtieve wijsheid weer een plek krijgt. Zeggen dat je “in je winter bent” of dat je “aan het bloeden bent en rust neemt”, laat zien dat je in verbinding bent met jezelf en je natuurlijke ritmes. Het opent ruimte voor zelfacceptatie, voor heling, en voor een diepere relatie met jezelf. Je mag jouw lichaam vieren en eren voor dat
ze je draagt.
Ik sprak hier over met vrienden en er ontstond een interessant gesprek over nog veel meer woorden die niet kloppend voelen. Neem bijvoorbeeld het woord “schaamstreek”. Het suggereert dat er iets is om je voor te schamen aan het deel van je lichaam dat seksualiteit en voortplanting symboliseert. Wat zegt dat over onze collectieve houding ten opzichte van seksuele energie (wat eigenlijk je levensenergie zou moeten zijn!)? Hoe draagt dit bij aan het taboe rond ons eigen lichaam? Hetzelfde geldt voor woorden als “maagdelijke vlies” (waardoor pure of onschuldig seksueel gedrag wordt geïdealiseerd en de werkelijkheid van seksualiteit vervormd).
Door bewust te kiezen voor taal die het vrouwelijke lichaam eert, erkennen we de kracht en complexiteit van onze cycli. We doorbreken oude patronen van schaamte en ontkenning. Dit is geen kleine verandering; het is een revolutie die begint met het woord, met de manier waarop we onze verhalen vertellen en daarmee de manier waarop we onszelf en elkaar zien.
Deze blog is een uitnodiging om zelf eens stil te staan bij de woorden die je gebruikt. Wat zeg jij als je menstrueert? Hoe praat jij over jouw eigen lichaam? Benoem je überhaupt je intieme delen of je cyclus? Wat voel je bij de woorden die je (onbewust) gebruikt? En wat gebeurt er als je andere taal probeert?
Vrouwelijke energie heeft de wereld nodig. Niet om de mannelijke energie te vervangen, maar om de balans te herstellen. En dat kan beginnen bij iets ogenschijnlijk kleins: de woorden die we gebruiken.
